nenkj jsy batu

Hkkjrh; jsy ds varxZr pyus okys ’kfDr’kkyh jsy batuksa dh lwph cgqr yach gSA buesa ls dqN viuh fo’ks”k igpku Hkh cuk pqds gSa

fo’o esa vkidks fofHkUu izdkj ds jsy batu ns[kus dks feysaxsA buesa Hkki ls pyus okys batu] Mht+y batu] fo|qr batu] lh,uth ls pyus okys batu] ,y,uth xSl ls pyus okys batu] Mwvy eksM batu vFkkZr Mht+y o fctyh ls pyus okys batu] gkbZfczM batu] i;kZoj.k vuqdwy Mht+y batu ;k tSfod Mht+y ls pyus okyk batu] jsy dkj] Mhlh lIykbZ dh fctyh ls pyus okyk batu] ,lh lIykbZ dh fctyh ls pyus okyk batu] VckZbu xSl ls pyus okyk batu] eYVhiy ;wfuV okys Mht+y batu bR;kfn izeq[k gSaA bUgha esa ls dqN fo’ks”k jsy batuksa dh tkudkjh izLrqr gS%

;k=h ,oa ekyxkM+h ds batu

Hkkjrh; jsy dk lcls ’kfDr’kkyh Mht+y batu MCY;wMh,e &3,Q+ gS ftldh lsok,a ;k=h vkSj ekyxkM+h nksuksa esa yh tkrh gSaA ;g batu 3]600 v’o’kfDr dk gksrk gSA blh rjg fctyh ls pyus okyk ’kfDr’kkyh batu MCY;w,,e&4 gS ftldh lsok,a Hkh ekyxkM+h o ;k=h nksuksa xkM+h esa yh tkrh gSaA ;g batu 3]850 v’o’kfDr dk gksrk gSA ogha Hkkjrh; jsy dk lcls ’kfDr’kkyh Mht+y batu MCY;wMhih&4Mh gS tks dsoy ;k=h jsyxkM+h esa pyrk gSA ;g batu 4]500 v’o’kfDr dk gksrk gSA blesa pkyd ds fy, okW’k csflu dh lqfo/kk gksrh gSA ;g ,ylhMh baLVªwesaV fMLIys flLVe ls ;qDr gSA bl batu esa pkyd ds fy, nksuksa vksj dsfcu cus gq, gSa ;kuh fd ;g fcuk fn’kk cnys fdlh Hkh rjQ ls pyk;k tk ldrk gSA blesa pkyd lnSo vxzHkkx ls batu pyk ldrk gSA ;g Hkkjrh; jsy esa bl izdkj dk igyk Mht+y batu gS tks csgn rkdroj gSA bl izdkj ls Hkkjrh; jsy dk lcls ’kfDr’kkyh ;k=h xkM+h okyk fctyh ls pyus okyk batu MCY;w,ih&7 gS tks fd 6]000 v’o’kfDr dk gSA blesa gsM vkWu tsujs’ku ¼gkWx½ flLVe miyC/k gSA ,lh dksp ds fy, tks cM+k tsujsVj lsV vFkkZr ikoj dkj yxk;k tkrk gS] mldh txg ij ;g batu ,lh dksp dks fctyh vkiwfrZ Hkh djrk gSA tgka ;g batu yxk gksrk gS] ogka ij Hkh batu ,lh dksp dks fctyh vkiwfrZ djrk gSA ;g Hkkjrh; jsy esa viuh rjg dk igyk batu gS tks fctyh vkiwfrZ Hkh djrk gSA vc vkrk gS Hkkjrh; jsy dk lcls ’kfDr’kkyh fctyh ls pyus okyk ekyxkM+h dk batu tks fd MCY;w,th&9 gSA ;g batu 6]350 v’o’kfDr ¼7]435 dsMCY;w½ dk gksrk gSA gjs jax dk ;g batu cM+h eky xkfM+;ksa esa yxrk gSA

fo’o dk lcls ’kfDr’kkyh batu

bZ,eMh&MhMh, 40,Dl&6936 Mht+y batu fo’o dk lcls ’kfDr’kkyh batu gS tks 6]600 v’o’kfDr dk gSA ;g o”kZ 1969 esa cuk FkkA bls tujy eksVlZ bysDVªks eksfVo fMfot+u ¼bZ,eMh½ us cuk;k FkkA orZeku esa fo’o dk lcls ’kfDr’kkyh fctyh ls pyus okyk batu oh,y85 gSA ;g batu 13]440 v’o’kfDr dk gksrk gSA fdarq lkekU; rkSj ij fctyh ls pyus okys batu 6]000 v’o’kfDr ds gksrs gSaA fo’o esa Hkki ls pyus okyk lcls ’kfDr’kkyh batu fcx ckW; batu gSA ;g 132 QqV yack] 1-2 fefy;u ikmaM ot+u rFkk iwjk dks;yk] bZa/ku Hkjk gksus ds Hkkj ds lkFk Hkh ;g 80 ehy izfr?kaVk dh xfr ls nkSM+rk gSA bldk ’kq#vkrh uacj 4014 FkkA ;g 6]300 v’o’kfDr dk gksrk gSA ;g Hkkjh ekyxkM+h dks ysdj igkM+ksa ij rhoz xfr ls py ldrk gSA ;g batu ;wfu;u iSlsfQd jsyos ds v/khu dk;Zjr gSA o”kZ 1941 ls 1944 ds chp bl izdkj ds dqy 25 batu cus FksA fo’o dk lcls Åapk Mht+y jsy batu dksyksjkMks ,aM ;ksfeax jsyos dh thih7&103 batu gSA

Mwvy eksM jsy batu

bls lkekU; Hkk”kk esa nksgjh lad”kZ.k iz.kkyh okyk batu dgrs gSaA tgka dqN Hkkx fo|qrhdj.k vkSj dqN xSjfo|qrhdj.k jsyekxZ gksrk gS ogka budk mi;ksx gksrk gSA ;g batu nksuksa izdkj ds jsyekxksZa ij pyus ds fy, vR;ar mi;ksxh gSaA bUgsa bysDVªks&Mht+y batu ;k nksgjk lad”kZ.k jsy batu dgrs gSaA pwafd blesa fctyh vkSj Mht+y nksuksa izdkj dh iz.kkyh gksrh gS blfy, bUgsa eYVhiy ;wfuV jsy batu Hkh dgrs gSaA ;s rhu izdkj ds gksrs gSaA igys izdkj esa fctyh batu eq[; batu gksrk gS tcfd Mht+y batu NksVk o lgk;d gksrk gSA nwljs izdkj ds batu esa Mht+y batu eq[; batu gksrk gS tcfd fctyh batu NksVk o lgk;d gksrk gSA rhljs izdkj dk batu Qqy Mwvy eksM batu gksrk gSA blesa Mht+y rFkk fctyh batu nksuksa eq[; o iw.kZ batu gksrs gSaA bl izdkj ds batu fcuk fdlh #dkoV ds lh/ks&lh/ks fctyh ls pyrs gq, Mht+y eksM esa vk tkrs gSaA ;k fQ+j Mht+y ls pyrs gq, fctyh eksM esa vk tkrs gSaA bl izdkj ds batu fo’o ds nl ns’kksa esa pyrs gSa tgka fctyh vkiwfrZ vyx&vyx gksrh gSA ;k fQ+j ,d ls nwljs ns’k esa vkus&tkus ij fctyh vkiwfrZ iz.kkyh vFkok lad”kZ.k iz.kkyh cny tkrh gSA tfVy igkM+ksa vkSj yach o de ÅapkbZ okyh lqjaxksa esa Hkh bl izdkj ds batu pyk, tkrs gSaA bl izdkj dk fo’o dk lcls ’kfDr’kkyh batu 5]000 v’o’kfDr rd dk gSA Hkkjr esa Hkh bl izdkj ds batu cukus dk dk;Z py jgk gSA

ys[k% foeys’k panz

Leave a Reply